Μάρτη έφτιαξες;

2018-02-26

Όποιος δεν είχε Μάρτη, τον έκαιγε ο ήλιος και όποιος τον φορούσε καμάρωνε τριγύρω.

   Ένα έθιμο παλιό, ελληνικό και διαδομένο σε όλα τα Βαλκάνια. Ποιος δεν έβαλε στα παιδικά του χρόνια Μάρτη; Είτε στον καρπό σαν βραχιόλι, είτε στο δάχτυλο σαν δαχτυλίδι κοσμούσε και κοσμεί τα χέρια των παιδιών και όχι μόνο. Είναι τόσο ευχάριστο και ελπιδοφόρο το μήνυμά του που χαροποιεί φορώντας τον ακόμα και τους ενήλικες.


   Με κόκκινη και λευκή κλωστή, στριφογυριστά και δεμένο στο καρπό, το δάχτυλο ή τον αστράγαλο, έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα όταν το λευκό και το κόκκινο χρώμα σε ύφασμα απέτρεπε κάποιο κακό. Ο Αρτεμίδωρος στα «Ονειροκριτικά» συσχετίζει τους διάφορους στεφάνους των μαγισσών, ο Βιργίλιος στα «Βουκολικά» αναφέρει πολύχρωμους μίτους μπερδεμένους τρεις φορές σε εικόνα ερωμένου για να τον σαγηνέψουμε και ο Πετρώνιος αναφέρει όμοιες μαγγανείες, όπου δένουμε πολύχρωμο στήμονα στον τράχηλο. Αργότερα, οι Βυζαντινοί αναφέρουν τη χρήση βαμμένης κλωστής κατά της βασκανίας ενώ στα Ελευσίνια μυστήρια κατά την αρχαιότητα οι νεαροί μύστες φορούσαν κρόκους στο δεξί χέρι και στο πόδι.


   Στις μέρες μας κατέληξε βραχιόλι ή δαχτυλίδι χωρίς κούμπωμα αλλά με κόμπο, προκειμένου να το φοράει ο κάτοχός του όλες τις ημέρες του μήνα, από τις 1 έως τις 30 ή 31 όπου και θα κοπεί προκειμένου να αφαιρεθεί. Σε όλο αυτό το διάστημα προμηνύει το τέλος του χειμώνα και την αρχή της άνοιξης, τις ζεστές και μεγαλύτερες ημέρες καθώς και τη προσμονή για την επιστροφή των χελιδονιών. Συμβολικός λοιπόν ο Μάρτης που πολλές φορές, μόνο ζεστός δεν είναι ο μήνας του και μόνο ήλιο δεν έχει... ''Μάρτης γδάρτης και παλουκοκαύτης''.


   Στο τέλος του μήνα που κόβουμε το βραχιόλι δε το πετάμε. Συνηθίζεται να το κρεμάμε στις αυλές στα κλαδιά κάποιου δέντρου, προκειμένου όταν μεταναστεύσουν τα χελιδόνια και πάλι στη χώρα μας να το πάρουν για το χτίσιμο της φωλιάς τους. Τα παιδιά χαίρονται όταν διαπιστώσουν πως ο Μάρτης τους χρησιμοποιήθηκε για μια φωλιά και έτσι σέβονται και αγαπούν τα χελιδόνια. Άλλη επιλογή είναι να τον κάψουμε την Ανάσταση με την αναστάσιμη λαμπάδα μας.


   Στο εμπόριο κυκλοφορούν βραχιόλια με κόκκινη και λευκή κλωστή έτοιμα, πολλές φορές με κάποιο επιπλέον στολίδι, όμως επειδή η χαρά του να φτιάχνεις μόνος σου ή να δείχνεις στους μικρούς πως να δημιουργούν είναι μεγάλη, δείτε πως να φτιάξεται τον δικό σας Μάρτη.